Ochrona Powietrza i Problemy Odpadów 

pierwsze polskie czasopismo ekologiczne

 

 
 
  


O nas
Redakcja
Rada programowa
Co w aktualnym numerze
Archiwum
Informacje dla autorów
 


Napisz do nas

 

 

Ochrona Powietrza i Problemy Odpadów – 2010 r

Roczny  spis treści

Nr 1

List do Czytelników – Redaktor naczelny Józef Pastuszka

Kazimierz Walczak, Marta Machnicka-Hławiczka – Paliwa alternatywne z odpadów tworzyw sztucznych –
Alternative fuels from plastics

Jolanta Ignac-Nowicka, Agnieszka Penczek – Analiza stanu powietrza w wyrobiskach górniczych za pomocą
systemu automatycznego monitoringu – Analysis of the air quality status in mine workings using
an automatic monitoring system

Ryszard Marian Janka – Wpływ przebiegu i czasu eksploatacji samochodów na poziom emisji zanieczyszczeń
gazowych – Impact of the mileage and operation time of motor vehicles on the level of gaseous
pollutants emission

Józef Pastuszka – Narażenie na aerozol włóknisty w pobliżu ruchliwych dróg w województwie śląskim
–Exposure to fibrous aerosol in the vicinity of roads with intensive traffic in the Silesian Voievodeship

Nr 2

Małgorzata.Friedrich, Joanna Kooemider – Oszacowanie wskaźnika emisji zapachowej – Estimation odour emission factor.

Monika Wierzbińska – Zastosowanie metod biofiltracji do dezodoryzacji gazów odlotowych przy wykorzystaniu złóż włóknistych (cz. 1) – Application of fibrous beds in biofiltration methods used for flue gases deodorisation (Part I).

Elwira Zajusz-Zubek, Dorota Kaleta. Agata Malina – Występowanie metali ciężkich w pyle opadającym w otoczeniu elektrowni na terenie województwa śląskiego – The heavy metals occurrence in dust deposited of the Silesian Area power plant vicinty.

Jacek Wolany,Barbara Kozielska,Józef S.Pastuszka – Problemy w ocenie jakości środowiska wewnętrznego na
przykładzie mieszkańców narażonych na podwyższone stężenia lotnych związków organicznych w mieszkaniach – Problems in indoor air qualityassesments:example of the home`s occupants exposed to the elevanted concentrationlevels of volatile organic compounds indoors.

Nr 3

Marta Wasilewska, Anna Banel, Bogdan Zygmunt, Jacek Namieśnik - Zastosowanie połączenia mikroestrakcji do fazy stacjonarnej i chromatografii gazowej do oceny zanieczyszczenia środowiska bojowymi środkami chamicznymi.

Minika Wierzbińska - Zastosowanie metod biofiltracji do dezodoryzacji gazów odlotowych przy wykorzystaniu złóż włóknistych (cz. 2) Czynniki warunkujące optymalizację procesu biofiltracji.

Minika Wierzbińska - Zastosowanie metod biofiltracji do dezodoryzacji gazów odlotowych przy wykorzystaniu złóż włóknistych (cz. 3) Badania efektywności biofiltracji odorów przy zastosowaniu złóż będących mieszaniną wybranych materiałów pochodzenia naturalnego.

Magdalena Żak - Ocena wpływu oddania do użytku fragmentu autostrady A4 Kleszczów - Gliwice na poziomy stężeń dwutlenku azotu w powietrzu w Gliwicach.

Nr 4

Aleksander Szkarowski – Ochrona atmosfery i efekt cieplarniany: czy grozi ludzkości globalne ocieplenie? –
Protection of the atmosphere and the greenhouse effect: does the global warming pose threat to the mankind?. 

Andrzej Kulig, Krystyna Lelicińska-Serafin – Oddziaływanie zapachowe składowisk odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w Polsce – badania inwentaryzacyjne – Odour impact of the municipal solid waste landfills in Poland – inventory studies.
Dariusz Cichoń, Stanisław Hławiczka – Epizody wysokich stężeń dwutlenku siarki, pyłu i tlenku węgla w powietrzu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego w latach 1994-2007- High concentration episodes of sulfur dioxide, particulate matter and carbon monoxide in the Upper Silesia Industrial Region in yers 1994-2007.

Monika Wierzbińska – Zastosowanie metody biofiltracji do dezodoryzacji gazów odlotowych przy wykorzystaniu
złóż włóknistych (cz. 4) Analiza sprawnooeci biofiltrów w zależności od zastosowanego złoża włóknistego oraz badania materiału filtracyjnygo po eksploatacji – Application of fibrous beds in biofiltration methods used for flue gases part 4). Analysis of the biofiltres performance depending on the applied fibre bed and filter material tests after exploitation.

VII Konferencja naukowa – Ochrona powietrza w teorii i praktyce – Zakopane 14-15.10.2010 r.

Sprostowanie.

Roczny spis treści

                      

                               Ochrona Powietrza i Problemy Odpadów – 2009 r

                                                               Roczny  spis treści

Charakterystyka odpadów komunalnych miasta Katowice – Lidia Sieja, Mariusz Kalisz.... 1/1 Wpływ natężenia ruchu pojazdów na poziom stężenia tlenu w powietrzu na obszarach skrzyżowań i traktów drogowych- Ryszard Marian Janka ...12/1

Zagospodarowanie metanu z kopalń węgla kamiennego-Krzysztof Stańczyk, Marek Bieniecki, Mariusz Ćwięczek, Jerzy Świądrowski .. 23/1

Emisja radonu na obszarze Górnego Śląska – Małgorzata Wysocka .. 37/2

Artur Błaszczuk, Wojciech Nowak ...46/2

Optyczne układy pomiarowe wykorzystywane w pomiarach zapylenia gazów spalinowych- Emisje zanieczyszczeń ze spalania gazu z kopalń węgla i możliwości wykorzystania tego gazu w postaci skroplonej (LNG) – Katarzyna Korszun ...55/2

Obiektywna ocena subiektywnie odczuwanej uciążliwości zapachowej na przykładzie produkcji oleju rzepakowego – Małgorzata Bojarska, Kośmider Joanna ... 69/3

Podobieństwo zmienności stężęń zanieczyszczeń jako identyfikator epizodów smogu zimowego – Dariusz Cichoń, Stanisław Hławiczka, Czesław Kliś .. 80/3

Zawartość arsenu, kadmu i niklu w pyle PM10 na obszarach o różnym stopniu antropopresji – Marian Cenowski ...94/3

Poważne awarie  w Polsce w latach 2002 – 2008 mające związek z emisją zanieczyszczeń do Środowiska – Andrzej Żarczyński, Aneta Szymczak ...116/3

Występowanie rtęci zaadsorbowanej na cząstkach pyłu (TPM) na stacji monitoringu jakości powietrza – Bartosz Nowak, Urszula Zielonka.

Weryfikacja prognozy zapachowej uciążliwości. Przykład fermy trzody chlewnej – Małgorzata Friedrich, Joanna Kośmider.

Ocena możliwości odzysku chłodziw z wiórów po obróbce skrawaniem stopów aluminiowych na drodze obróbki termicznej – Henryk Dybiec, Anna Kabalak.

Sezonowe zmiany odczynu opadów atmosferycznych na terenie Katowic w latach 1990-2008 – Stanisław Hławiczka, Bronisława Dyduch, Katarzyna Korszun.

Nowe książki....   33/1

Z zagranicznej prasy fachowej ... 64/1

Informacje – Konferencje

Informacje ...   35/1

III Międzynarodowa konferencja – Innowacyjne rozwiązania rewitalizacji terenów Zdegradowanych ... 3okł/ 2

II ogólnopolska konferencja naukowa „Rtęć w środowisku – identyfikacja zagrożeń dla zdrowia człowieka ...  116/3

Liderzy Polskiej Ekologii 

 Ochrona Powietrza i Problemy Odpadów – 2007 r.

Ochrona Powietrza i Problemy Odpadów 1/2007

TREŚĆ – CONTENTS

Dariusz Cichoń: Analiza częstości występowania alarmowych poziomów stężeń obserwowanych w stacjach pomiarowych jakości powietrza na terenie Górnego Śląska – Occurrence frequency analysis of alarm concentration volumes observed at the air quality measuring stations in the Upper Silesia

Adam Smoliński, Natalia Howaniec: Możliwości redukcji stężenia dwutlenku węgla w atmosferze w procesie sekwestracji z wykorzystaniem formacji geologicznych – Carbon dioxide sequestration in geological formations as an alternative for reducing CO2 concentration in the atmosphere

Krystyna Srogi: Narażenie zawodowe na substancje smoliste i benzo(a)piren w przemyśle koksowniczym – Worker’s exposure to tar and benzo(a)pyrene in coke plants

Marcin Wołczyński, Ewa Wiśniowska, Marta Janosz-Rajczyk: Perspektywy wykorzystania produktów hydrolizy osadów ściekowych – Alternatives for utilizing the products of sewage sludge hydrolysis

Z zagranicznej prasy fachowej

Analiza częstości występowania alarmowych poziomów stężeń obserwowanych w stacjach pomiarowych jakości powietrza na terenie Górnego Śląska

DARIUSZ CICHOŃ
Śląskie Środowiskowe Studium Doktoranckie, 40-166 Katowice, Plac Gwarków 1

Occurrence frequency analysis of alarm concentration volumes observed at the air quality measuring stations in the Upper Silesia
The article presents the results of a database analysis, which included concentrations of sulfur dioxide, nitrogen dioxide and ozone in the air averaged to one hour concentrations. The analyzed data was for the years 1994–2004 and originated from eight automatic measuring stations of the Regional Air Monitoring network. The database was analyzed from the viewpoint of the frequency of occurrence of concentrations defined as alarm levels of respective substances in the air. It was stated, that except for single cases noted in 1998 and 1999, alarm concentrations occurred in the years 1994–1997. Generally 117 hours of alarm levels were registered for the concentration of sulfur dioxide, 1 hour for nitrogen dioxide and 1 hour for ozone concentration. It has been noticed, that in the majority of the measuring stations both: occurrence frequency of the alarms and volumes of the alarm concentrations declined in the analyzed subsequent years.

Streszczenie
W artykule przedstawiono analizę danych pomiarowych zawierających uśrednione do 1 godziny stężenia dwutlenku siarki, dwutlenku azotu oraz ozonu w powietrzu. Dane pochodzą z ośmiu automatycznych stacji pomiarowych Regionalnego Monitoringu Powietrza i obejmują lata 1994–2004. Wyniki pomiarów poddano analizie pod kątem występowania stężeń, określanych jako alarmowe poziomy substancji w powietrzu. Stwierdzono, że z wyjątkiem pojedynczych przypadków odnotowania stężeń alarmowych w latach 1998 i 1999, stany alarmowe występowały w latach 1994–1997. Ogółem zarejestrowano 117 godzin stanów alarmowych będących wynikiem wysokich stężeń dwutlenku siarki, 1 godzinę stanu alarmowego wywołanego stężeniem dwutlenku azotu i 1 godzinę stanu alarmowego wywołanego stężeniem ozonu. Zaobserwowano, że w większości stacji pomiarowych zarówno częstości występowania stanów alarmowych, jak i wartości stężeń alarmowych ulegały obniżaniu w kolejnych, objętych analizą latach.

  
Możliwości redukcji stężenia dwutlenku węgla w atmosferze w procesie sekwestracji z wykorzystaniem formacji geologicznych

ADAM SMOLIŃSKI, NATALIA HOWANIEC, Główny Instytut Górnictwa, 40-166 Katowice, Plac Gwarków 1

Carbon dioxide sequestration in geological formations as an alternative for reducing CO2 concentration in the atmosphere
A significant increase in carbon dioxide concentration in the atmosphere stemming from industrial development, in particularly from fossil fuel based power generation, and its potential impact on the global climate changes, intensified the actions aimed at minimization of CO2 emission from anthropogenic sources. In the paper the currently considered sequestration options understood as a process of CO2 capture, transport and storage, with particular attention paid to the CO2 capture in power plants and its storage in geological formations are presented.

Streszczenie
Znaczący wzrost stężenia dwutlenku węgla w atmosferze związany z rozwojem przemysłu, w tym głównie z produkcją energii elektrycznej z paliw kopalnych oraz jego potencjalny wpływ na globalne zmiany klimatyczne stał się przyczyną intensyfikacji działań mających na celu minimalizację emisji tego gazu ze źródeł związanych z działalnością gospodarczą człowieka. W artykule przedstawiono aktualnie rozważane opcje sekwestracji CO2, rozumianej jako proces obejmujący wychwytywanie CO2 ze strumienia gazów, jego transport i składowanie, ze szczególnym uwzględnieniem wychwytywania CO2 z dużych punktowych źródeł emisji, jakimi są elektrownie i jego składowania w formacjach geologicznych.

Narażenie zawodowe na substancje smoliste i benzo(a)piren w przemyśle koksowniczym

KRYSTYNA SROGI, Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla, 41-803 Zabrze, ul. Zamkowa 1

Worker’s exposure to tar and benzo(a)pyrene in coke plants

Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) are common environmental contaminants. Their emission sources may be of natural and anthropogenic origin. PAHs are generated as a result of an incomplete combustion of organic materials (natural emissions). However, their occurrence is largely due to anthropogenic emissions from fossil fuel-burning, motor vehicles, waste incineration; oil refining, coke and asphalt production, aluminum production, etc. For this reason, an impact assessment of human’s and environmental exposure to PAHs is extremely important. In this paper, the worker’s exposure to benzo(a)pyren from coke plants (e.g. oven platform, after modernization) was discussed. The literature data showed that a significant progress had been made to reduce the emission of benzo(a)pyren by modernizing the plants.

Streszczenie
Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) są szeroko rozpowszechnione w środowisku. Źródła emisji WWA można podzielić na naturalne i antropogeniczne. Występują one w produktach procesów niepełnego spalania paliw węglowych i ropopochodnych, w spalanych odpadach komunalnych i przemysłowych, jak również z instalacji przemysłu koksowniczego i koksochemicznego, energetycznego spalania paliw, hutnictwa, a także transportu samochodowego, itp. Dlatego też, ocena wpływu oddziaływania WWA na zdrowie człowieka i środowisko jest niezwykle ważna. W niniejszej pracy omówiono narażenie zawodowe na benzo(a)piren z instalacji przemysłu koksowniczego (np. przed i po remoncie baterii na zdrowie człowieka). Jak wynika z przedstawionych danych literaturowych, modernizacja baterii znacznie się przyczynia do obniżenia emisji benzo(a)pirenu.

  
Perspektywy wykorzystania produktów hydrolizy osadów ściekowych

MARCIN WOŁCZYŃSKI, EWA WIŚNIOWSKA, MARTA JANOSZ-RAJCZYK, Katedra Chemii, Technologii Wody i Ścieków Wydziału Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechniki Częstochowskiej, 
42-200 Częstochowa, ul. Dąbrowskiego 69

Alternatives for utilizing the products of sewage sludge hydrolysis

Presently, about 40% of stabilized and dewatered sewage sludge is dumped at municipal landfill sites in Poland, while other 10% is disposed at special sites within the wastewater treatment plants. Taking into account the adoption of Polish regulations to the recommendations and requirements of the EU Directives which indicate reduction of waste disposed at landfills by 35% of the present volume alongside with a ban of waste disposal with organic content above 5%, it should be concluded that sewage sludge dumping at landfills will be soon practically eliminated as a disposal alternative. The aim of the presented study was to evaluate the potential of acquiring an organic substratum from stabilized municipal sewage sludge or/and from other not stabilized sediments (e.g. from pulp and paper industry). Strong chemical oxidants could be used for this purpose to avoid biodegradation processes. The organic substratum could be utilized for growing hydrogen producing bacteria. The method described seems a promising alternative to the conventional methods of wastes utilization. The experiments on hydrogen production from unconventional energy sources e.g. organic waste have been performed worldwide on laboratory scale. However, there was no communication that the process had been elaborated in a way enabling its full scale application. There was also no clear evidence on the method of obtaining an organic substratum for bacteria producing hydrogen as an outcome of sewage sludge hydrolysis. The paper presents literature data and the results of own investigations of organic substratum acquisition from organic wastes.

Streszczenie
W Polsce, na dzień dzisiejszy, 40% ustabilizowanych i odwodnionych osadów ściekowych składowanych jest na składowiskach odpadów komunalnych. Z kolei 10% tychże osadów umieszczana jest na terenach oczyszczalni ścieków specjalnie do tego celu wyznaczonych. Biorąc pod uwagę tendencje dostosowywania polskich przepisów do zaleceń i wymagań Unii Europejskiej, które zakładają obniżenie ilości odpadów kierowanych na składowiska do 35% aktualnej depozycji oraz zakaz składowania odpadów o zawartości powyżej 5% substancji organicznych, należy wnioskować, iż składowanie osadów ściekowych zostanie w najbliższej przyszłości praktycznie wyeliminowane jako metoda zagospodarowania. Proponuje się projekt dotyczący badań nad pozyskaniem w procesie hydrolizy podłoża organicznego z ustabilizowanych osadów ściekowych komunalnych lub/i nieustabilizowanych osadów organicznych pochodzących przykładowo z przemysłu celulozowo-papierniczego. Zakłada się, że tak pozyskane podłoże będzie stanowiło dogodny substrat dla rozwoju bakterii produkujących wodór. Uważa się za możliwy do przeprowadzenia rozkład polimerów organicznych, które nie uległy biodegradacji podczas procesu stabilizacji osadów, pod wpływem silnych utleniaczy chemicznych. Taka perspektywa wykorzystania produktów hydrolizy osadów ściekowych jest atrakcyjna z punktu widzenia gospodarki odpadami oraz gospodarki energetycznej. Badania nad pozyskaniem wodoru z niekonwencjonalnych źródeł energii, jak odpady organiczne, są prowadzone na całym świecie na skalę laboratoryjną. Jednak jak dotąd nie ma informacji, że proces opanowano w takim stopniu, iż można go stosować w skali technicznej. Brak jest również jednoznacznych wskazówek sposobu pozyskiwania podłoża organicznego dla bakterii produkujących wodór jako produktu hydrolizy z osadów ściekowych. Praca zawiera przegląd literaturowy oraz wyniki badań własnych dotyczące możliwości pozyskania podłoża organicznego z odpadów organicznych.

  

  *  *  *

  Ochrona Powietrza i Problemy Odpadów 2/2007

TREŚĆ – CONTENTS

Adam Smoliński: Energetyczne wykorzystanie węgla źródłem emisji rtęci – porównanie zawartości tego pierwiastka w węglach – Coal-based power generation as a mercury emission source – comparison of mercury contents in coals

Anna Głodek, Józef M. Pacyna: Możliwości redukcji emisji rtęci ze spalania węgla – Potential of reducing mercury emission from the coal combustion processes

Bogusław Nowicki, Andrzej Gawdzik, Zdzisława Majchrzak: Katalizator manganowy na nośniku SiO2 (porolit) do oczyszczania przemysłowych gazów odlotowych – A manganese catalyst on SiO2 carrier (porolite) for removing pollutants from waste industrial gases

Maria Olsson: Nowoczesne metody odzyskiwania energii z odpadów – utylizacja odpadów stałych metodą PyroArc firmy EnviroArc Technologies – Modern methods to recover energy from waste – utilization of solid waste using EnviroArc Technologies’ PyroArc method (artykuł promocyjny)

Czesław Kliś, Joachim Bronder: System identyfikacji napływu zanieczyszczeń powietrza (artykuł sponsorowany)

Energetyczne wykorzystanie węgla źródłem emisji rtęci – porównanie zawartości tego pierwiastka w węglach

ADAM SMOLIŃSKI, Główny Instytut Górnictwa, 40-166 Katowice, pl. Gwarków 1

Coal-based power generation as a mercury emission source – comparison of mercury contents in coals

The demand for coal increases worldwide. Poland is ranked eight as a world coal producer. Hard coal contains trace quantities of toxic elements of which mercury is one of the most hazardous to human health and life. The paper presents the forms of mercury occurrence in coal as well as a compares its emission levels from coal combustion process and other sources of mercury contamination. Furthermore, an attempt is made to compare mercury content in selected Polish and world coals. The average mercury content in Polish hard coals is 0,141 µg/g. Coals from Ukrainian coal basin Donbas as well as Russian, American (especially from Appalachian Mountains and Gulf Coast) and Chinese (Guizhou province) coals have been identified as the ones containing the highest amounts of mercury: e.g. average mercury content in Chinese coals is 0,578 µg/g, while in the anthracites from the south-west part of Guizhou province – up to 45 µg/g.

Streszczenie
Na świecie obserwuje się rosnące zapotrzebowanie na węgiel. Polska znajduje się na ósmej pozycji wśród największych światowych producentów tego paliwa. Węgiel kamienny zawiera domieszki śladowych ilości toksycznych pierwiastków, wśród których jednym z najniebezpieczniejszych dla zdrowia i życia człowieka jest rtęć. W pracy przedyskutowano formy występowania rtęci w węglach, dokonano porównania emisji rtęci w procesie spalania węgla z innymi źródłami zanieczyszczeń środowiska rtęcią oraz podjęto próbę porównania zawartości rtęci w wybranych polskich węglach z zawartościami tego metalu w węglach wydobywanych na świecie. Średnia zawartość rtęci w polskim węglu kamiennym wynosi 0,141 µg/g. W pracy wskazano na węgle z ukraińskiego zagłębia Donbas, węgle rosyjskie, amerykańskie (głównie wydobywane w rejonie Appalachów i Gulf Coast) oraz chińskie (zwłaszcza węgle z prowincji Guizhou) jako węgla zawierające największe ilości rtęci. Przykładowo, średnia zawartość rtęci w węglu chińskim wynosi 0,578 µg/g, przy czym w antracycie wydobywanym w południowo-zachodniej części prowincji Guizhou zawartość rtęci dochodzi do 45 µg/g.

  

 Możliwości redukcji emisji rtęci ze spalania węgla
ANNA GŁODEK1, JÓZEF M. PACYNA1, 2, 3
1 NILU Polska Sp. z o.o., 40-029 Katowice, ul. Reymonta 24
2 Norwegian Institute for Air Research (NILU), PO BOX 100, 2027 Kjeller, Norway
3 Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej, 80-952 Gdańsk, ul. Narutowicza 11/12


Potential of reducing mercury emission from the coal combustion processes

The paper discusses a general knowledge concerning mercury emission from the combustion processes of solid fuels and control methods of mercury emissions from coal- fired electric utility boilers. The issue of mercury speciation from the combustion processes of different types of coal is discussed. The influence of Cl, S and Ca presence in the fuel alongside with the composition of mineral matter on mercury speciation are analyzed. The potential of reducing mercury emission through the use of fly ash is also presented.

Streszczenie
W pracy przeanalizowano ogólny stan wiedzy dotyczący emisji rtęci z procesów spalania paliw stałych oraz metod kontroli emisji rtęci z elektrowni węglowych. Omówiono problem specjacji emitowanej rtęci ze spalania różnych typów węgla. Przeanalizowano wpływ obecności w paliwie Cl, S, Ca oraz składu mineralnego paliwa na formę występowania rtęci. Przedstawiono także wpływ popiołu lotnego na możliwość redukcji emisji rtęci.


Katalizator manganowy na nośniku SiO2 (porolit) do oczyszczania przemysłowych gazów odlotowych

BOGUSŁAW NOWICKI1, ANDRZEJ GAWDZIK1, ZDZISŁAWA MAJCHRZAK2

1 Katedra Inżynierii Procesowej Uniwersytetu Opolskiego, 45-365 Opole, ul. Dmowskiego 7-9, 

2 Instytut Ciężkiej Syntezy Organicznej „Blachownia”, 47-225 Kędzierzyn-Koźle, ul. Energetyków 9

A manganese catalyst on SiO2 carrier (porolite) for removing pollutants from waste industrial gases
A manganese catalyst on a SiO2 carrier MnO2/SiO2 has been obtained by a direct SiO2 (porolite) impregnation with diluted Mn(II) salts and a 1 h heating at the temperature of 400ºC. Test combustions carried out at conditions similar to industrial proved a potential applicability of the catalyst to organic oxygen compounds removal from waste industrial gases. The MnO2/SiO2 catalyst turned out to be much more effective than the identically granulated manganese catalyst on an γ-Al2O3 carrier.

Streszczenie
Katalizator manganowy na nośniku SiO2 (porolite) MnO2/SiO2 otrzymano w wyniku bezpośredniej impregnacji porolitu (SiO2) roztworami soli manganu i wyprażeniu w temperaturze 400ºC. Testy przeprowadzone w warunkach zbliżonych do przemysłowych wykazały, że może on być stosowany do usuwania związków tlenoorganicznych z odlotowych gazów przemysłowych. W porównaniu z katalizatorem manganowym osadzonym na nośniku γ-Al2O3 o tej samej granulacji katalizator MnO2/P charakteryzuje się wyższą aktywnością w procesie pełnego utleniania tych związków.

  

Ochrona Powietrza i Problemy Odpadów 3-4/2007
TREŚĆ – CONTENTS

Leszek Rogalski, Kazimierz Warmiński: Emisja rtęci do atmosfery w krajach Unii Europejskiej w odniesieniu do parametrów demograficznych, obszarowych i gospodarczychThe atmospheric mercury emission in the European Union’s countries in conversion into demographic, territorial and economic parameters

Joanna Kośmider, Beata Merecka: Pomiary zapachu – stan aktualny i perspektywy – Odor measurements – present status and prospects

Ryszard M. Janka: Wpływ współspalania węgla z biomasą na poziom emisji zanieczyszczeń, stabilność pracy kotła i instalacji oczyszczającej gazy odlotowe – Impact of combined coal and biomass burning on the pollution emission level, stability of boiler’s working and flue gases cleaning installation

Marcin Krause: Możliwości wykorzystania analizy SWOT i systemu zarządzania środowiskowego w tworzeniu strategii gospodarowania odpadami w przedsiębiorstwie górniczymPotential for implementing SWOT analysis and an environmental management system to the development of a waste management strategy in a mining enterprise

Bożena Gajdzik, Jan Pałasz: Lokalne programy ochrony środowiska w systemie zarządzania środowiskowego – wybrane problemy planistyczno-organizacyjne – Municipal programs of environmental protection in the Environmental Management System – selected planning and organizing issues

Prace habilitacyjne

Udana akcja „Drzewko za butelkę” 2007

Emisja rtęci do atmosfery w krajach Unii Europejskiej w odniesieniu do parametrów demograficznych, obszarowych i gospodarczych

 LESZEK ROGALSKI, KAZIMIERZ WARMIŃSKI
Katedra Ochrony Powietrza i Toksykologii Środowiska Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, 10-726 Olsztyn, pl. Łódzki 2

The atmospheric mercury emission in the European Union’s countries in conversion into demographic, territorial and economic parameters
In the work the atmospheric mercury emission in individual EU countries of the European Union was compared using the following parameters: in conversion to the country area, population, gross domestic product, primary energy production and gross fuel consumption, including coal. Poland occupies the second position in the total anthropogenic mercury emission ranking in the European Union. However, while converting this emission to the country area and population, it turned out that Poland is ranked the seventh and sixth position respectively; and in conversion to the primary energy production and coal consumption – the eighth and the twelfth position. Nevertheless, the authors claim that the ratio of the yearly pollution mass to the country area or per capita, not to the coal consumption, seems to be the most objective parameter. On average, mercury emission rates in 2004 for Poland were: 63.3 kg/thous. km2 and 519.2 kg/million people and for the European Union: 26.1 and 343.5, respectively.

Streszczenie
W pracy porównano emisję rtęci do powietrza w poszczególnych państwach Unii Europejskiej w przeliczeniu na powierzchnię kraju, liczbę mieszkańców, produkt krajowy brutto, ilość wyprodukowanej energii brutto oraz ilość zużytych paliw, w tym węgla. W rankingu całkowitej antropogenicznej emisji rtęci do atmosfery Polska zajmuje drugie miejsce w Unii Europejskiej. Jednak przeliczając tą emisję na powierzchnię kraju i liczbę mieszkańców okazało się, że zajmujemy już odpowiednio 7 i 6 miejsce, a w przeliczeniu na ilość wyprodukowanej energii pierwotnej i ilość zużytego węgla – 8 i 12 miejsce. Autorzy uważają jednak, że najbardziej obiektywnym wskaźnikiem jest stosunek masy emitowanego w ciągu roku zanieczyszczenia do powierzchni kraju lub liczby ludności, a nie ilości zużywanego węgla. Średnie wskaźniki emisji Hg w 2004 r. wynosiły dla Polski: 63,3 kg/tys. km2 i 519,2 kg/mln mieszkańców, a dla Unii Europejskiej odpowiednio: 26,1 i 343,5.

 Pomiary zapachu – stan aktualny i perspektywy
JOANNA KOŚMIDER, BEATA MERECKA, Wydział Technologii i Inżynierii Chemicznej Politechniki Szczecińskiej, 71-065 Szczecin, al. Piastów 42

Odor measurements – present status and prospects
The PN-EN 13725:2005 (U) standard specifies an objective method for determining odor concentration which ensures a common basis for odor emission estimation in the Member States of the European Union. In Poland, little is known about this method. Such features as subjective, not sufficiently reliable, very troublesome are often attributed to it. That is reflected in the draft form of the “The act of odor nuisance counteraction” and justification of rescission of Art. 222, Paragraph 5 of the “Environmental Protection Law”, regarding the reference levels for odorants. Authors of the paper indicate an alternative for substituting the sensory measurements of odor concentration by the use of the GC-NN system. The system receives odor mixture data as a set of numbers (a complete set of signals from GC detector) or in a form of a picture (chromatogram). The data is interpreted by a neural network (NN) trained with a training set of chromatographic and sensory data. The example described refers to determining odor concentration in samples of air with admixtures of acetone, ethanol and n-butanol. A method for preparing a training data sets for neural networks (in compliance with EN 13725) and tests results of the acquired neural networks are presented.

Streszczenie
Norma PN-EN 13725:2005 (U) precyzuje metodę obiektywnego określania stężenia odorantów, zapewniając wspólną podstawę ocen emisji zapachowych w krajach członkowskich Unii Europejskiej. W Polsce metoda jest mało znana. Często przypisywane są jej określenia: subiektywna, mało wiarygodna, bardzo kłopotliwa. Znajduje to odbicie w kształcie projektu „Ustawy o przeciwdziałaniu uciążliwości zapachowej” i w uzasadnieniach zamiaru uchylenia zapisów art. 222 ust. 5 „Prawa Ochrony Środowiska”, dotyczących poziomów odniesienia dla substancji zapachowych. Autorzy artykułu wskazują jedną z możliwości zastąpienia bezpośrednich sensorycznych pomiarów stężenia zapachowego użyciem „systemu GC-NN”. System odbiera informacje o zapachu mieszaniny w formie zbioru liczb (komplet sygnałów detektora GC) albo w formie obrazu (chromatogram). Informacje są interpretowane przez sieć neuronową (NN) wyszkoloną z użyciem treningowego zbioru danych chromatograficzno-sensorycznych. Opisany przykład dotyczy oznaczeń stężenia zapachowego (cod [ou/m3]) w próbkach powietrza z domieszkami acetonu, etanolu i n-butanolu. Opisano sposób przygotowania treningowych zbiorów danych dla NN (z uwzględnieniem EN 13725) oraz wyniki testów otrzymanych sieci.

Wpływ współspalania węgla z biomasą na poziom emisji zanieczyszczeń, stabilność pracy kotła i instalacji oczyszczającej gazy odlotowe

RYSZARD M. JANKA, Zakład Sozotechniki i Sterowania Środowiskiem Uniwersytetu Opolskiego, 
45-365 Opole, ul. R. Dmowskiego 7/9

Impact of combined coal and biomass burning on the pollution emission level, stability of boiler’s working and flue gases cleaning installation

Combined burning of coal and biomass represents a potential for reducing gas pollution emission introduced to the atmosphere. A comparison of pollution emission levels generated by burning different biomass species and their co-burning with coal was presented. Impact of the burnt biomass on the chemical composition of the produced pollutants, stability of the boiler’s working and the course of corrosion processes in boiler installations were discussed alongside with the assessment of its effect on the absorbers working with the boilers. Attention was paid to the impact of the chemical composition of the burnt biomass and the water used for producing the absorptive suspension on the occurrence of disturbances in the work of absorbers. This issue was correlated with assessing their impact on gypsum production in wet flue-gas desulphurization method.

Streszczenie
Spalanie biomasy z węglem jest jedną z metodą obniżania wielkości emisji zanieczyszczeń gazowych wprowadzanych do atmosfery. Przedstawiono porównanie wielkość emisji zanieczyszczeń wprowadzanych od atmosfery przy spalaniu różnych gatunków biomasy jak i jej spalania z węglem. Omówiono wpływ spalanej biomasy na skład chemiczny powstających zanieczyszczeń, stabilność pracy kotła oraz przebieg procesów korozji instalacji kotłowych. Oceniono ponadto jej wpływ na pracę absorberów współpracujących z kotłami. Zwrócono uwagę na wpływ składu chemicznego spalanej biomasy oraz wody używanej do wytwarzania zawiesiny absorpcyjnej na wywoływanie i powstawanie zakłóceń w pracy absorberów. Zagadnienie to połączono z oceną ich wpływu na powstawanie zakłóceń w produkcji gipsu wytwarzanego przy stosowaniu mokrej bezodpadowej metody odsiarczania spalin.

  
Możliwości wykorzystania analizy SWOT i systemu zarządzania środowiskowego w tworzeniu strategii gospodarowania odpadami w przedsiębiorstwie górniczym

MARCIN KRAUSE, Katedra Zarządzania i Inżynierii Bezpieczeństwa Politechniki Śląskiej, 44-100 Gliwice, ul. Akademicka 2

Potential for implementing SWOT analysis and an environmental management system to the development of a waste management strategy in a mining enterprise

The study presents some issues concerning waste management in a mining enterprise. Principal requirements of a SWOT analysis were presented, in which factors influencing the current and future position of an organization comprised: internal and external factors in relation to organization, factors of positive and negative impact on the enterprise; ISO 14000 based requirements of the environmental management system and management system audit guidelines according to PN-EN ISO 19011:2003 standard. Example of a waste management strategy based on the analysis of strengths and weaknesses of a mining enterprise activities alongside with an analysis of environmental opportunities and threats posed by the organization were also presented.

Streszczenie
Opracowanie podejmuje problematykę dotyczącą gospodarowania odpadami w przedsiębiorstwie górniczym. W artykule tym przedstawiono podstawowe wymagania analizy SWOT, gdzie czynniki mające wpływ na bieżącą i przyszłą pozycję organizacji są to czynniki zewnętrzne lub wewnętrzne w stosunku do organizacji oraz czynniki wywierające negatywny lub pozytywny wpływ na organizację; podstawowe wymagania systemu zarządzania środowiskowego oparte na wytycznych według serii norm ISO 14000 oraz wytycznych audytu systemu zarządzania według normy PN-EN ISO 19011:2003; przykładowe strategie gospodarowania odpadami w przedsiębiorstwie górniczym, oparte na analizie mocnych i słabych stron działalności przedsiębiorstwa górniczego oraz na analizie szans i zagrożeń w otoczeniu przedsiębiorstwa górniczego.

  

Lokalne programy ochrony środowiska w systemie zarządzania środowiskowego – wybrane problemy planistyczno-organizacyjne

BOŻENA GAJDZIK1, JAN PAŁASZ2

1Katedra Zarządzania Procesami Technologicznymi Politechniki Śląskiej

40-019 Katowice, ul. Krasińskiego 8

2Katedra Zarządzania Środowiskiem i Bezpieczeństwem Politechniki Śląskiej

41-800 Zabrze, ul. de Gaulle’a 66

Municipal programs of environmental protection in the Environmental Management System – selected planning and organizing issues

In the paper selected issues connected with municipal programs of environmental protection were presented. Lack of programs synchronization on individual levels of local governments were discussed. A unified structure of municipal programs was proposed alongside with the issue of paying attention to adequate quality of programmes performed by external contractors.

Streszczenie
W artykule przedstawiono wybrane problemy pojawiające się na etapie opracowywania lokalnych programów ochrony środowiska. Omówiono kwestię braku synchronizacji programów poszczególnych szczebli samorządowych, zaproponowano ujednoliconą strukturę programów oraz wskazano na kwestię dbałości o jakość programów zlecanych do wykonania zewnętrznym podmiotom.

  

  *  *  *

Ochrona Powietrza i Problemy Odpadów – 2006 r.

Spis tematyczny

1. Ochrona powietrza

Emisja zanieczyszczeń przemysłowych w Polsce w latach 1975–2003 – Jan Wójcik 1/1

Wpływ modyfikatorów na techniczne i ekologiczne warunki spalania paliw stałych. Część I. Przegląd doświadczeń nad stosowaniem modyfikatorów procesu spalania – Waldemar Muskała, Jarosław Krzywański, Wojciech Nowak            10/1

Wpływ modyfikatorów na techniczne i ekologiczne warunki spalania paliw stałych. Część II. Wyniki doświadczeń nad stosowaniem wybranego modyfikatora procesu spalania – Waldemar Muskała, Jarosław Krzywański, Wojciech Nowak            15/1

Ocena wybranych węgli aktywnych użytych do pochłaniania par etylobenzenu z powietrza – Wioletta Kwiatkowska-Wójcik, Zygmunt Dębowski            21/1

Optyczna technika pomiaru stężenia gazowych zanieczyszczeń powietrza z zastosowaniem rezonansu plazmonowego – Jolanta Ignac-Nowicka, Tadeusz Pustelny, Zbigniew Opilski 37/2

Wpływ wilgotności względnej powietrza na opór filtracji przy przepływie zapylonego gazu przez tkaniny – Krzysztof Wojciszyn            44/2

Emisja substancji z procesów wędzarniczych – Dariusz Cichoń 48/2

Współspalanie makuchów rzepakowych z węglem kamiennym w palenisku rusztowym – Stanisław Kandefer, Jerzy Baron, Małgorzata Olek    69/3

Badanie zależności między stężeniami pyłu zawieszonego (PM10) mierzonymi przyrządem TEOM i aspiratorem manualnym, wysokoprzepływowym – dla umożliwienia oceny narażenia historycznego – Józef S. Pastuszka, Maria Sosnowska            77/3

Wykorzystanie metod chemometrycznych w analizach danych z monitoringu zanieczyszczeń powietrza – Adam Smoliński, Stanisław Hławiczka            109/4

Zastosowanie techniki Schlieren w analizie propagacji dwutlenku węgla w powietrzu – Artur Błaszczuk            116/4

Termiczna destrukcja dymów wędzarniczych w kotłach płomienicowych – Stanisław Kandefer, Hubert Smorąg, Ryszard Sygała, Zbigniew Zobek  124/4

Występowanie wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w pyle PM2,5 i PM2,5-10 na stanowisku pomiarowym w Częstochowie – Katarzyna Ćwiklak, Halina Pyta            141/5

Emisja rtęci do powietrza z obszaru miasta średniej wielkości na przykładzie Tarnowa – Stanisław Hławiczka, Urszula Zielonka, Marian Cenowski, Marek Korcz, Janina Fudała            148/5

Emisje zanieczyszczeń z produkcji mas bitumicznych – Dariusz Cichoń            154/5

Prognozowana wielkość emisji rtęci do powietrza z obszaru Europy do roku 2020 – Ewa Strzelecka-Jastrząb, Damian Panasiuk, Janina Fudała, Józef M. Pacyna, Stanisław Hławiczka            x/6

 

2. Problemy odpadów

Charakterystyka odpadów komunalnych na podstawie badań w wybranych miastach Polski – Lidia Sieja            28/1

Wybrane problemy gospodarki odpadami przemysłowymi w Polsce w latach 1975–2003 – Jan Wójcik             54/2

Możliwości pozyskania surowców wtórnych zawartych w odpadach komunalnych z obiektów służby zdrowia – Jacek M. Łączny, Krystian Smuda 97/3

Bilans WWA w składowanych osadach ściekowych – Maria Włodarczyk-Makuła, Marta Janosz-Rajczyk            129/4

Kompostowanie jako metoda optymalizacji właściwości osadu ściekowego pod kątem utylizacji przyrodniczej na przykładzie wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) – Patryk Oleszczuk            135/4

Problemy składowania drobnoziarnistych odpadów mineralnych – Janusz Girczys            158/5

Recykling zużytych pojazdów w świetle warunków polskich – Krystyna Srogi            164/5

Analiza możliwości zagospodarowania popiołów lotnych metodami niekonwencjonalnymi – Jolanta Sobik-Szołtysek, Beata Janecka            x/6

Zdolność ługowania popiołów lotnych w warunkach mrozowych – Maria Żygadło, Magdalena Woźniak, Anna Jakubowska            x/6

Perspektywa budowy nowoczesnych instalacji w gospodarce odpadami komunalnymi w województwie śląskim – Lidia Sieja    x/6

 

 3. Różne

Ocena zanieczyszczenia powietrza w województwie śląskim wykorzystująca modelowanie kojarzące wyniki pomiarów i obliczeń stężeń (oprac. S. Hławiczka)                65/2

Ocena stopnia uciążliwości odorowej oczyszczalni ścieków „Czajka” w Warszawie – Agnieszka Płodzik, Krystyna Czarnowska, Wiesław Nowakowski            84/3